kunstrecht

auteursrecht

leasing

financiering

kunstwerk

contracten

vennootschapsrecht

beleggingsinstrument

authenticiteit

provenance

vereniging zonder winstoogmerk

bruikleen

kunstgalerie

museum

kunstenaar

art lending

art finance

leasing

artlaw

copyright

corporate

security

authenticity

provenance

not-for-profit

artwork

contracts

consigment

art dealer

museum

artist

Oliver Lenaerts

kunstrecht

auteursrecht

leasing

financiering

kunstwerk

contracten

vennootschapsrecht

beleggingsinstrument

authenticiteit

provenance

vereniging zonder winstoogmerk

bruikleen

kunstgalerie

museum

kunstenaar

art lending

art finance

leasing

artlaw

copyright

corporate

security

authenticity

provenance

not-for-profit

artwork

contracts

consigment

art dealer

museum

artist

Oliver Lenaerts

kunstrecht

auteursrecht

leasing

financiering

kunstwerk

contracten

vennootschapsrecht

beleggingsinstrument

authenticiteit

provenance

vereniging zonder winstoogmerk

bruikleen

kunstgalerie

museum

kunstenaar

art lending

art finance

leasing

artlaw

copyright

corporate

security

authenticity

provenance

not-for-profit

artwork

contracts

consigment

art dealer

museum

artist

Oliver Lenaerts

kunstrecht, auteursrecht, leasing, financiering, kunstwerk, contracten, vennootschapsrecht, beleggingsinstrument, authenticiteit, provenance, vereniging zonder winstoogmerk, bruikleen, kunstgalerie, museum, kunstenaar, art lending, art finance, leasing, artlaw, copyright, corporate, security, authenticity, provenance, not-for-profit, artwork, contracts, consigment, art dealer, museum, artist

kunstrecht, auteursrecht, leasing, financiering, kunstwerk, contracten, vennootschapsrecht, beleggingsinstrument, authenticiteit, provenance, vereniging zonder winstoogmerk, bruikleen, kunstgalerie, museum, kunstenaar, art lending, art finance, leasing, artlaw, copyright, corporate, security, authenticity, provenance, not-for-profit, artwork, contracts, consigment, art dealer, museum, artist

kunstrecht, auteursrecht, leasing, financiering, kunstwerk, contracten, vennootschapsrecht, beleggingsinstrument, authenticiteit, provenance, vereniging zonder winstoogmerk, bruikleen, kunstgalerie, museum, kunstenaar, art lending, art finance, leasing, artlaw, copyright, corporate, security, authenticity, provenance, not-for-profit, artwork, contracts, consigment, art dealer, museum, artist

kunstrecht, auteursrecht, leasing, financiering, kunstwerk, contracten, vennootschapsrecht, beleggingsinstrument, authenticiteit, provenance, vereniging zonder winstoogmerk, bruikleen, kunstgalerie, museum, kunstenaar, art lending, art finance, leasing, artlaw, copyright, corporate, security, authenticity, provenance, not-for-profit, artwork, contracts, consigment, art dealer, museum, artist

Contour-law

THINKING OUT OF THE BOX

Authenticatie: verhoogde zorgvuldigheidsplicht

Er beweegt momenteel veel op vlak van authenticatie. Recent is er een vereniging opgericht in Londen die als taak heeft om al diegene die zich op professioneel vlak bezig houden met het opstellen van catalogues raisonnés te ondersteunen. Iedereen weet dat het opstellen van een catalogue raisonné aardig wat juridisch onderzoek vergt (aansprakelijkheid, auteursrechten, enz).  Een catalogue raisonné kan aanleiding geven tot twee types van aansprakelijkheid: de aansprakelijkheid in het kader van de verhandeling van een werk dat in de catalogue raisonné verkeerdelijk als authentiek stond vermeld en een tweede aansprakelijkheidsvorm groepeert de vorderingen van eigenaars wier werk niet in een nieuw verschenen catalogue raisonné werd opgenomen. Dergelijke aansprakelijkheidsvordering worden behandeld op basis van het zorgvuldigheidsprincipe. Indien de auteur van de catalogus te goeder trouw alle noodzakelijke maatregelen heeft genomen voor een zorgvuldige oordeel te vellen, zal zijn aansprakelijkheid niet in het gedrang komen. De auteur zal het standpunt innemen dat het om een onverbindende opinie gaat terwijl de benadeelde eigenaar zal oordelen dat er sprake is van een soort van verbindende toeschrijving. Omwille van de a-commerciële context waarin de catalogue raisonné vaak tot stand komt, wordt de aansprakelijkheid echter niet snel aanvaard onder Belgisch recht. Het is desondanks raadzaam om in de situaties waar een eigenaar van een kunstwerk vraagt om het kunstwerk op te nemen in de catalogue raisonné, de eigenaar een document te laten ondertekenen waarin wordt bepaald dat de auteur zich vrijwaart voor aansprakelijkheidsvorderingen. Die werkwijze laat de kunstenaar, kunstgalerie of erfgenamen toe zich in te dekken tegen de wettelijke verplichting (althans onder Belgisch recht) om uitspraak  te doen over de authenticiteit van kunstwerken. Recent is de wettelijke legkaart rond het aansprakelijkheidsregime uitgebreid met een wet die misbruik van een economische afhankelijkheid sanctioneert. Door die wet verliezen contractuele vrijwaringsclausules aan rechtskracht. De nieuwe wet is van dwingend recht waardoor er niet kan worden van afgeweken. De wet bepaalt dat de weigering van aankoop, verkoop of andere contractvoorwaarden een misbruik van de economische afhankelijkheid van een onderneming kan uitmaken. De kans is vandaag dus groter geworden dat de auteur van een catalogue raisonné, die een zekere machtspositie uitoefent omwille van de economische impact die een catalogue kan hebben op de marktwaarde van de kunstwerken van een kunstenaar, dus een grotere zorgvuldigheid in acht dient te nemen teneinde aansprakelijkheid onder de nieuwe wet te ontlopen.

Tot zover de a-commerciële authenticatie in het kader van een catalogue raisonné. Eigenaars die een kunstwerk in consignatie geven aan en veilinghuis of kunstgalerie met het oog op een doorverkoop, kunnen ook het veilinghuis of de galerie aansprakelijk houden indien achteraf blijkt dat de toeschrijving die het veilinghuis of de galerie hanteerde verkeerd was. Een galerie of veilinghuis is juridisch een commissionair. Een commissionair is gehouden zich zorgvuldig van zijn dienstverlening te kwijten, zowel op het vlak van de te stellen rechtshandelingen, als wat betreft alle accessoire materiële handelingen die daarbij verondersteld zijn (bijv. authenticatie). Het is dus raadzaam in contacten met inbrengers een clausule op te nemen die het veilinghuis of de galerie vrijwaart voor aansprakelijkheidsvorderingen van de eigenaar van het kunstwerk dat door bemiddeling van het veilinghuis of de galerie wordt verkocht. Die vrijstelling van aansprakelijkheid is slechts mogelijk in de relatie inbrenger en veilinghuis/galerie. In de relatie tussen de koper van het kunstwerk en het veilinghuis/galerie botst dergelijke vrijstelling van aansprakelijkheid op de bepalingen die zijn opgenomen in de wet op de consumentenkoop. Indien er kunstwerken worden verkocht aan consumenten, is het derhalve aangewezen extra voorzichtig te zijn in de toeschrijving die het kunstwerk meekrijgt. Het argument ‘u koopt wat u ziet’ gaat niet op in een consumentencontext. Het risico bestaat met andere woorden dat u zich blootstelt aan een aansprakelijkheidsvordering vanwege de koper omdat hij niet heeft gekocht wat u als veilinghuis of galerie meende te verkopen. In een professionele context, gelden die garanties wel op voorwaarde dat hij de te goeder trouw is. Met andere woorden indien de koper aantoont dat het veilinghuis te kwader trouw is, vervalt de vrijstelling van aansprakelijkheid. Die kwade trouw wordt bovendien vermoed aanwezig te zijn bij beroepsverkopers zoals veilinghuizen en galeriehouder. In andere woorden, de galerie en het veilinghuis zullen slechts aansprakelijkheid kunnen ontlopen indien ze zelf het tegenbewijs leveren van hun onoverwinnelijke onwetendheid of van het onnaspeurbaar karakter van het authenticiteitsgebrek.

Close Menu