kunstrecht

auteursrecht

leasing

financiering

kunstwerk

contracten

vennootschapsrecht

beleggingsinstrument

authenticiteit

provenance

vereniging zonder winstoogmerk

bruikleen

kunstgalerie

museum

kunstenaar

art lending

art finance

leasing

artlaw

copyright

corporate

security

authenticity

provenance

not-for-profit

artwork

contracts

consigment

art dealer

museum

artist

Oliver Lenaerts

kunstrecht

auteursrecht

leasing

financiering

kunstwerk

contracten

vennootschapsrecht

beleggingsinstrument

authenticiteit

provenance

vereniging zonder winstoogmerk

bruikleen

kunstgalerie

museum

kunstenaar

art lending

art finance

leasing

artlaw

copyright

corporate

security

authenticity

provenance

not-for-profit

artwork

contracts

consigment

art dealer

museum

artist

Oliver Lenaerts

kunstrecht

auteursrecht

leasing

financiering

kunstwerk

contracten

vennootschapsrecht

beleggingsinstrument

authenticiteit

provenance

vereniging zonder winstoogmerk

bruikleen

kunstgalerie

museum

kunstenaar

art lending

art finance

leasing

artlaw

copyright

corporate

security

authenticity

provenance

not-for-profit

artwork

contracts

consigment

art dealer

museum

artist

Oliver Lenaerts

kunstrecht, auteursrecht, leasing, financiering, kunstwerk, contracten, vennootschapsrecht, beleggingsinstrument, authenticiteit, provenance, vereniging zonder winstoogmerk, bruikleen, kunstgalerie, museum, kunstenaar, art lending, art finance, leasing, artlaw, copyright, corporate, security, authenticity, provenance, not-for-profit, artwork, contracts, consigment, art dealer, museum, artist

kunstrecht, auteursrecht, leasing, financiering, kunstwerk, contracten, vennootschapsrecht, beleggingsinstrument, authenticiteit, provenance, vereniging zonder winstoogmerk, bruikleen, kunstgalerie, museum, kunstenaar, art lending, art finance, leasing, artlaw, copyright, corporate, security, authenticity, provenance, not-for-profit, artwork, contracts, consigment, art dealer, museum, artist

kunstrecht, auteursrecht, leasing, financiering, kunstwerk, contracten, vennootschapsrecht, beleggingsinstrument, authenticiteit, provenance, vereniging zonder winstoogmerk, bruikleen, kunstgalerie, museum, kunstenaar, art lending, art finance, leasing, artlaw, copyright, corporate, security, authenticity, provenance, not-for-profit, artwork, contracts, consigment, art dealer, museum, artist

kunstrecht, auteursrecht, leasing, financiering, kunstwerk, contracten, vennootschapsrecht, beleggingsinstrument, authenticiteit, provenance, vereniging zonder winstoogmerk, bruikleen, kunstgalerie, museum, kunstenaar, art lending, art finance, leasing, artlaw, copyright, corporate, security, authenticity, provenance, not-for-profit, artwork, contracts, consigment, art dealer, museum, artist

Museale kunstaankopen: enige context

De foto is van een gestolen werk van Pissarro dat een Amerikaanse onroerend goed ontwikkelaar kocht maar naderhand op grond van een gerechtelijke uitspraak moest teruggeven aan de erfgenamen van Pissarro. De Amerikaanse vastgoedontwikkelaar vorderde daarop schadevergoeding.

Het vraagstuk wie bescherming behoeft wanneer een eigenaar, na diefstal of zelfs vrijwillig bezitsverlies, erin slaagt zijn kunstwerk terug te vinden in de handen van een bona fide museum of verzamelaar is in België een waarachtig juridisch dilemma. De reden voor dit dilemma ligt in de stiefmoederlijke behandeling van de eigenaar onder Belgisch recht. Kort gezegd, is de juridische stelregel ‘bezit geldt als titel’.  Een museum of collectioneur wordt dus juridisch eigenaar, ook al kocht hij het van iemand die niet het recht had om dit door te verkopen. Indien het museum of de collectioneur het goed niet kocht na vrijwillige bezitsverlies maar na diefstal, heeft de oorspronkelijke eigenaar wel een periode van drie jaar om het kunstwerk terug te vorderen.

De kans dat een museum of collectioneur gekochte kunstwerken moeten teruggeven lijkt dus eerder klein. Enige nuance is nochtans op zijn plaats: musea of collectioneurs moeten zorgvuldig omgaan met de aankoop van kunstwerken. Kopers genieten enkel van dit beschermingsstatuut als men te goede trouw is. Onder ‘goede trouw’ verstaat men dat men wist of redelijkerwijze behoorde te weten dat men met een beschikkingsonbevoegde verkoper te maken had. In omstandigheden waarin er enige twijfel bestaat rond de beschikkingsbevoegdheid doet een museum of collectionneur er dus best aan om in zijn verkoopovereenkomst een duidelijke verklaring en waarborg op te nemen die bepaalt dat de koper een geldige titel had op het kunstwerk en bevoegd was om de verkoopovereenkomst aan te gaan. Van bepaalde professionele markspelers (zoals musea) mag verwacht worden dat ze zich laten bijstaan door (juridische) raadgevers om het museum attent te maken op de risico’s verbonden aan de aankoop. Komt de verkooptransactie de oorspronkelijke achteraf toch aan het licht (wat in de context van een museale aankoop waarschijnlijk is gelet op de ruchtbaarheid die aan een aankoop wordt gegeven) dan kan het museum, met die clausules, altijd schadevergoeding eisen wegens contractbreuk vanwege de verkoper.

Tot zover het eerste luik van het dilemma. Het huis waarvan de deuren angstvallig worden dicht gehouden voor de oorspronkelijk eigenaar heeft echter een katteluikje voor erfgoed dat voor een nationale bevolking van uitermate belang is. Voor erfgoed geldt er een uitzondering op het besluit dat de gemeenrechtelijke regels niet rooskleurig zijn voor de oorspronkelijke eigenaar. De beschermingsmaatregelen verschillen van land tot land waardoor het voor musea en collectioneurs die kunst van buitenlandse origine aankopen essentieel is om de toepasselijke wetgeving na te gaan. Voor bepaalde cultuurgoederen brengt dit met zich mee dat deze toch niet ten koste van de oorspronkelijke eigenaar door het bonafide museum of  de collectioneur worden verworven. Door hun verjaring of (voor overheidsgoederen) zelfs hun verhandelbaarheid uit te sluiten, kan de bestolen eigenaar de beschermde cultuurgoederen soms zonder meer terugvorderen.  In die context, is het onderhandelen van specifieke waarborgen en verklaringen rond bevoegdheid en eigendomstitel in de koop/verkoopovereenkomst van cruciaal belang. Andere clausules die nuttig kunnen zijn, zijn afspraken rond beperkingen of uitbreiding van aansprakelijkheid (bijvoorbeeld voor schade ingevolge een gewijzigde roofkunstregelgeving) of verjaringstermijnen voor schadeloosstelling. Die clausules beschermen dan niet zozeer tegen de teruggave van de aangekochte kunstwerken, maar ze bieden wel enige comfort om de verkoper aan te spreken voor schadeloosstelling. Zonder die contractuele waarborg incasseert het museum of de collectioneur een onverdiend verlies.

Close Menu